Hlutverk og saga

Starfsmannafélag Borgarbyggðar sem stofnað var þann 12. júlí 1985 og var meðal stofnfélaga Kjalar stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu. Starfssvæði deildarinnar er Borgarbyggð, leikskólans Hraunborgar vegna Hjallastefnu, Heilbrigðisstofnun Vesturlands í Borgarnesi og Menntaskóla Borgarfjarðar.

Starfsmannafélag Borgarbyggðar – leiðin að sameiningu

Starfsmannafélag Borgarbyggðar (SFB) var eitt þeirra félaga sem síðar sameinuðust í Kjöl. Félagið rak ekki eigin skrifstofu og þegar leið á tíunda áratuginn varð æ ljósara að stærri eining gæti skapað forsendur fyrir betri þjónustu við félagsmenn og hagkvæmari nýtingu félagsgjalda.

Sameiningarhugmyndir vakna

Á aðalfundi félagsins árið 1999 var samþykkt að leita eftir sameiningu við önnur starfsmannafélög á Vesturlandi. Aðeins einn formlegur viðræðufundur var haldinn í framhaldinu og síðan fjaraði undan umræðunum.

Hugmyndin um sameiningu var þó ekki úr sögunni. Hún vaknaði aftur af krafti í samstarfi Kjarnafélaganna, sem unnu saman að kjarasamningum árið 2001. Þar fóru fram fjölmargar umræður um kosti og galla þess að sameina félögin.

Upphaflega var rætt um að 13 félög sameinuðust í eitt stéttarfélag. Fjögur félög drógu sig síðar út úr viðræðunum. Þegar afstaða félagsmanna var könnuð í nóvember samþykktu félagsmenn í átta félögum að halda áfram á þeirri braut sem leiddi til stofnunar Kjalar.

Fjarlægðir ekki taldar hindrun

Landfræðileg dreifing hins nýja félags var rædd og meðal annars hvort óheppilegt væri fyrir félag á Vesturlandi að sameinast félögum á Norðurlandi.

Forystufólk SFB taldi það ekki vera hindrun. Bent var á að landsfélög hefðu um langt skeið þjónað félagsmönnum um allt land frá skrifstofum sínum og að nútíma samskiptatækni gerði fjarlægðir sífellt minna vandamál.

Mikilvægt væri hins vegar að byggja upp öflugt trúnaðarmannakerfi og virkar svæðisdeildir. Svæðisdeildin myndi þannig taka við mikilvægu hlutverki gamla félagsins í heimabyggð á meðan sameiginleg skrifstofa sæi um sérhæfðari þjónustu.

Betri þjónusta stærsta markmiðið

Fyrir lítið félag eins og Starfsmannafélag Borgarbyggðar voru kostir sameiningarinnar taldir verulegir. Í stað lítils félags yrðu félagsmenn hluti af um 900 manna stéttarfélagi.

Stærðin skapaði möguleika á hagkvæmari rekstri, en fyrst og fremst var horft til bættrar þjónustu og betra upplýsingaflæðis.

Áhersla var lögð á að félagsmenn hefðu þjálfaðan trúnaðarmann á vinnustað og greiðan aðgang að skrifstofu Kjalar, hvort sem væri í síma, með rafrænum samskiptum eða í gegnum heimasíðu félagsins.

Orlof og félagsstarf

SFB hafði fremur kosið að leigja orlofshús yfir sumartímann en eiga eigin hús. Með sameiningunni sá félagið tækifæri til að auka fjölbreytni í orlofskostum félagsmanna, meðal annars með aðgangi að húsum allt árið og íbúðum í Reykjavík og á Akureyri.

Sameiningin átti heldur ekki að þýða endalok staðbundins félagsstarfs. Hugmyndin var að svæðisdeildir Kjalar gætu áfram staðið fyrir skemmtiferðum, árshátíðum og öðrum viðburðum fyrir félagsmenn á sínu svæði.

Bjartsýni við upphaf Kjalar

Við sameininguna ríkti bjartsýni um framtíð hins nýja félags en jafnframt var ljóst að mikil vinna væri fram undan. Byggja þyrfti upp innra starf, móta þjónustuna og undirbúa næstu kjarasamninga.

Kjarninn í framtíðarsýninni var þó skýr: stærra og öflugra félag átti að geta veitt félagsmönnum betri þjónustu án þess að tengslin við heimabyggð glötuðust. Svæðisdeildir og trúnaðarmenn áttu að tryggja nærveruna en sameiginleg skrifstofa styrkja faglega þjónustu félagsins.

Og sú hugsun var jafnframt undirstrikuð með einföldum en mikilvægum orðum:

„Félag verður aldrei annað en það sem félagsmenn gera úr því.“
Viðtal við Önnu Ólafsdóttur fráfarandi formann STB bitist í Kjölfestu í júlí 2004.

Á aðalfundi Starfsmannafélags Dala- og Snæfellssýslu (SDS) sem haldinn var 21. október 2021 í Grundarfirði og í fjarfundi var borin upp tillaga um sameiningu félagsins við Kjöl stéttarfélag starfsmanna í almannaþjónustu. Tillagan var samþykkt með öllum greiddum atkvæðum og tekur sameiningin þegar gildi en bókhaldsleg sameining verður um áramótin 2021-2022

Dala- og Snæfellsnesdeild

Starfsmannafélag Dala og Snæfellsnessýslu (SDS) var stofnað í Stykkishólmi þann 8. mars árið 1987 og starfaði sjálfstætt í rúma þrjá áratugi áður en það sameinaðist Kjöl. Félagsmenn voru bæjar- og heilbrigðisstarfsfólk í fjórum sveitarfélögum á svæðinu, og voru um 380 talsins þegar sameiningin átti sér stað. Á aðalfundi SDS í október var tillagan um sameininguna samþykkt samhljóða.

Ástæðan fyrir sameiningunni var einkum sú að umhverfi kjarasamningagerðar og réttindabaráttu hefur orðið sífellt flóknara og kallar oftar á lögfræðilegan stuðning en fámennt héraðsfélag ræður auðveldlega við eitt og sér. Með því að ganga til liðs við stærra og öflugt stéttarfélag landsbyggðarinnar fengu félagsmenn sterkari faglegan bakhjarl, án þess að glata áunnum réttindum.

Skrifstofan í Grundarfirði er áfram starfrækt, og svæðið heldur sinni eigin svæðisdeild innan Kjalar Dala- og Snæfellsnesdeild — með fulltrúa í stjórn félagsins líkt og aðrar deildir. Sameiningin hefur einnig fært félagsmönnum fjölbreyttari orlofskosti og betri möguleika á úthlutun, enda deilist orlofseignirnar nú á fleiri hendur innan stærra félags. Viðtal við Helgu Hafsteinsdóttir fráfarandi formann SDS sem birtist í Kjölfestu í nóvember 2021.
Viðtal við Helgu Hafsteinsdóttur í Kjölfestu í nóvember 2021. 

Formenn félagsins voru: Guðmunda Wium, Guðmundur Andrésson, Þröstur Kristófersson og Helga Hafseinsdóttir sem var formaður við sameiningu við Kjöl og tók sæti í stjórn Kjalar. Var síðan starfsmaður Kjalar til ársloka 2023.

Starfsmannafélag Dalvíkurbyggðar (SFD) var eitt af sfofnfélögum Kjalar stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu. Félagsmenn á starfssvæði deildarinnar eru starfsmenn Dalvíkurbyggðar, Dvalarheimilisins Dalbæjar á Dalvík og Heilbrigðisstofnunar á Dalvík.  Formaður var Guðbjörg Antonsdóttir.

Starfsmannafélag Dalvíkurbyggðar – saga félagsins

Starfsmannafélag Dalvíkurbyggðar var stofnað 11. júlí 1985 á fundi í Grunnskóla Dalvíkur. Á stofnfundinn mættu 22 starfsmenn en stofnfélagar voru alls 40. Stofnendur voru starfsmenn Dalvíkurbæjar og Dalbæjar, dvalarheimilis aldraðra á Dalvík, sem tóku laun samkvæmt kjarasamningum BSRB.

Frá einstaklingsaðild að eigin félagi

Helsti hvatinn að stofnun félagsins má rekja til verkfalls BSRB árið 1984. Starfsmenn á Dalvík töldu sig hafa fengið boð um að þeir væru í verkfalli en síðar kom í ljós að gleymst hafði að boða verkfall fyrir þá sem voru með einstaklingsaðild að BSRB.

Þessi reynsla varð til þess að hugmyndin um stofnun sérstaks starfsmannafélags á svæðinu kviknaði. Talið var að félag í heimabyggð, með beina aðild að BSRB, gæti betur sinnt kjaramálum félagsmanna, haft yfirsýn yfir launamál og brugðist við þörfum þeirra en mögulegt væri með einstaklingsaðild.

Félagið hefur átt aðild að BSRB frá stofnun.

Nafn félagsins breytist með tímanum

Fyrstu tvö árin hét félagið Starfsmannafélag Dalvíkurbæjar og Dalbæjar (SDD). Dalbær var sjálfseignarstofnun og starfsmenn þar voru meðal stofnfélaga og því þótti eðlilegt að nafn heimilisins væri hluti af nafni félagsins.

Á aðalfundi árið 1987 var nafninu breytt í Starfsmannafélag Dalvíkurbæjar. Dalbæjarnafnið hafði ítrekað valdið misskilningi og þótti því einfaldara að fella það niður.

Við sameiningu Dalvíkurbæjar, Svarfaðardalshrepps og Árskógshrepps árið 1998 breyttist nafn félagsins á ný og varð Starfsmannafélag Dalvíkurbyggðar (STD).

Félagið stækkar

Árið 1986 óskuðu ófaglærðir starfsmenn Dalbæjar og Leikskólans Krílakots eftir því að flytjast úr Einingu yfir í Starfsmannafélag Dalvíkurbæjar. Stjórn félagsins samþykkti inngöngu þeirra í september sama ár.

Fyrstu stóru verkefni félagsins voru gerð kjarasamninga við Dalvíkurbæ og Dalbæ og ný launaflokkaröðun. Kjaramál voru áfram stærsti þátturinn í starfseminni, en jafnframt lagði félagið áherslu á fræðslu, félagsstarf og tómstundir félagsmanna.

Formenn félagsins

Fyrsti formaður félagsins var Einar Emilsson, sem gegndi formennsku frá 1985 til 1991. Halldór Guðmundsson tók við í apríl 1991 og gegndi starfinu til ágúst sama ár. Þá tók Ingvar Kristinsson við og var formaður til 1999. Einar Emilsson tók aftur við formennsku 1999–2001 og Guðbjörg Antonsdóttir varð formaður árið 2001.

Félagið hafði lengst af enga sérstaka skrifstofu eða fast aðsetur. Heimili formanns hverju sinni var í raun aðsetur félagsins og aldrei var leigð sérstök aðstaða undir starfsemina.

Fræðsla, félagslíf og orlofskostir

Í gegnum tíðina var félagsmönnum boðið upp á fjölbreytta fræðslu, meðal annars kjaranámskeið, tölvunámskeið og ýmiss konar tómstundanámskeið, svo sem skreytingar og kertagerð.

Félagslífið var einnig öflugt. Farnar voru fjölskylduferðir og leikhúsferðir og haldnar árshátíðir þar sem félagsmenn sáu sjálfir um skemmtiatriði. Meðal ferða var fjölskylduferð árið 2003 á Hofsós og í Vesturfarasetrið, bátsferð um Skagafjörð og heimsókn að Blönduvirkjun.

Starfsmannafélag Dalvíkurbyggðar og Starfsmannafélag Ólafsfjarðar byggðu jafnframt upp orlofskosti fyrir félagsmenn sína. Fyrst leigðu félögin hús í Munaðarnesi en síðar keyptu þau þar eigið orlofshús. Síðar bættist við hús í Úlfsstaðaskógi á Fljótsdalshéraði.

Frá litlu félagi til stærri heildar

Saga Starfsmannafélags Dalvíkurbyggðar endurspeglar vel þær breytingar sem urðu í starfsemi stéttarfélaga á þessum árum. Félagið varð til vegna þess að starfsmenn töldu litla, staðbundna einingu geta veitt þeim betri þjónustu og sterkari rödd en einstaklingsaðild að BSRB.

Tæpum tveimur áratugum síðar höfðu aðstæður breyst. Þá var framtíðarsýnin orðin sameining stéttarfélaga og stofnun stærra og sterkara félags, með skrifstofu sem væri opin alla virka daga og gæti veitt félagsmönnum meiri og faglegri þjónustu.

Félagið, sem hóf göngu sína með 40 stofnfélögum árið 1985, taldi þá ríflega 100 félagsmenn. Stefnt var að sameiningu í félag sem yrði um átta sinnum stærra.

Þannig lokaðist ákveðinn hringur í sögu félagsins: Árið 1985 var stofnun eigin félags stórt framfaraskref frá einstaklingsaðild. Tæpum tuttugu árum síðar var næsta framfaraskref talið felast í sameiningu – stærra og sterkara félagi sem gæti veitt félagsmönnum enn betri þjónustu og staðið enn betur vörð um réttindi þeirra.

FosHún deild stendur fyrir Félag opinberra starfsmanna í Húnavatnssýslum sem var stofnað þann 30. september 1990. Félagið var meðal stofnfélaga Kjalar stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu. Félagsmenn á starfssvæði deildarinnar eru starfsmenn hjá sveitarfélaginu Húnabyggð og sveitarfélaginu Skagaströnd auk starfsmanna Heilbrigðisstofnunar Norðurlands á Blönduósi og Heilbrigðisstofnunar Vesturlands á Hvammstanga. Þá starfar félagsmenn hjá Hjallastefnunni á leikskólanum á Skagaströnd. 

Félag opinberra starfsmanna í Húnavatnssýslum (F.O.S. Hún.) var stofnað á Blönduósi 30. september 1990. Stofnfundinn sátu 21 félagsmaður.

Félagssvæði félagsins náði yfir Vestur- og Austur-Húnavatnssýslur og þar með meðal annars þéttbýlisstaðina Hvammstanga, Blönduós og Skagaströnd.

Fyrsta stjórn félagsins

Á stofnfundinum var fyrsta stjórn F.O.S. Hún. kosin. Gestur Þórarinsson á Blönduósi var kjörinn fyrsti formaður félagsins. Með honum í stjórn sátu Anna Guðmannsdóttir á Blönduósi, Þórunn Bernódusdóttir á Skagaströnd, Sigríður Karlsdóttir á Hvammstanga og Kristín Sigfúsdóttir á Hvammstanga. Næsti formaður var Þuríður Hermannsdóttir og Bára Garðarsdóttir sem var formaður þegar Kjölur varð til og tók sæti í stjórn Kjalar.

Nýtt félag innan BSRB

Skömmu eftir stofnun félagsins hélt stjórnin til Reykjavíkur og heimsótti skrifstofu BSRB til að kynna sér starfsemi bandalagsins og þá þjónustu sem aðildarfélög þess höfðu aðgang að.

Nýja félaginu var vel tekið og stjórnarmenn fengu upplýsingar um uppbyggingu BSRB, starfsemi þess og þá aðstoð sem félaginu stæði til boða. Sérstaklega var bent á að félagið hefði greiðan aðgang að upplýsingum og lögfræðiþjónustu bandalagsins.

Í fyrsta fréttabréfi F.O.S. Hún. kemur fram að stjórnarmenn hafi fundið fyrir miklum stuðningi og hvatningu við stofnun félagsins. Þar kemur jafnframt fram að stofnun þess hafi verið talin sérstaklega tímabær vegna fyrirhugaðra lagabreytinga í tengslum við verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga.

Stjórn félagsins leitaði einnig í smiðju annarra starfsmannafélaga og heimsótti meðal annars Starfsmannafélag Sauðárkróksbæjar, þar sem hún fékk upplýsingar og góð ráð um uppbyggingu og starfsemi stéttarfélags.

Eins og hjá flestum nýstofnuðum stéttarfélögum voru kjaramál félagsmanna helsta viðfangsefni F.O.S. Hún. fyrstu árin. Félagið tók að sér að gæta hagsmuna félagsmanna og sækja kjaramál þeirra gagnvart atvinnurekendum.

Starfsemi félagsins þróaðist síðan áfram eftir því sem félagið styrktist og félagsmönnum fjölgaði.

Orlofsaðstaða félagsmanna

F.O.S. Hún. byggði einnig upp orlofskosti fyrir félagsmenn sína. Félagið eignaðist helmingshlut í sumarhúsi í Munaðarnesi á móti Starfsmannafélagi Siglufjarðarkaupstaðar.

Þann 1. janúar 2004 voru 73 félagsmenn í F.O.S. Hún. og þar af voru 15 ríkisstarfsmenn.

Í stjórn félagsins árið 2004 sátu Bára Garðarsdóttir, formaður, Baldur Valgeirsson, gjaldkeri og varaformaður, Lilja G. Ingólfsdóttir, ritari, og meðstjórnendurnir Guðrún Blöndal og Kristín Blöndal.

Frá stofnun árið 1990 hafði félagið þannig byggt upp starfsemi sem náði yfir báðar Húnavatnssýslurnar. Frá upphafi var megináherslan á að sameina opinbera starfsmenn á svæðinu, styrkja stöðu þeirra í kjaramálum og tryggja þeim öflugan bakhjarl með aðild að BSRB.

Sameining Félags opinberra starfsmanna á Vestfjörðum við Kjöl stéttarfélag naut mikils stuðnings meðal félagsmanna. Í aðdraganda hennar voru haldnir upplýsingafundir á Ísafirði, Hólmavík og Patreksfirði, þar sem fram kom skýr vilji til sameiningar.

Tillaga um sameininguna var samþykkt á aðalfundi félagsins 23. október með öllum greiddum atkvæðum. Við sameininguna voru félagsmenn 265 talsins.

Skrifstofan á Ísafirði áfram mikilvæg

Félag opinberra starfsmanna á Vestfjörðum hafði rekið eigin skrifstofu á Ísafirði og við sameininguna færðist hún undir merki Kjalar.

Eitt helsta áherslumál félagsmanna var að halda áunnum réttindum og áfram að hafa aðgang að starfsmanni á skrifstofunni á Ísafirði. Þannig átti sameiningin ekki að draga úr nærþjónustu við félagsmenn á Vestfjörðum þótt þeir yrðu hluti af mun stærra félagi.

Orlofsmál skiptu félagsmenn einnig miklu og lögð var áhersla á áframhaldandi aðgang að fjölbreyttum orlofskostum. Þá var horft til þess öfluga starfs sem Kjölur hafði byggt upp á sviði starfsmenntunar og styrkja til félagsmanna.

Stærra félag – sterkari rödd

Sigurður Arnórsson, fráfarandi formaður Félags opinberra starfsmanna á Vestfjörðum, taldi sameininguna mikilvægt skref til að styrkja stöðu félagsmanna.

Með sameiningunni varð Vestfjarðadeildin hluti af stærra félagi og fékk jafnframt fulltrúa í stjórn Kjalar. Stærra félag hefði meiri slagkraft í kjaraviðræðum við ríki og sveitarfélög og betri möguleika á að byggja upp sérhæfða þjónustu.

Stafræn þjónusta og fagþekking

Breyttir tímar og auknar kröfur um stafræna þjónustu voru einnig mikilvæg rök fyrir sameiningunni. Uppbygging slíkra kerfa er bæði kostnaðarsöm og krefst sérþekkingar sem lítil stéttarfélög eiga erfiðara með að standa undir.

Með stærra félagi opnuðust því auknir möguleikar á að þróa nútímalega stafræna þjónustu og bæta upplýsingaflæði til félagsmanna.

Öflugri réttindagæsla

Réttindagæsla hafði verið stór þáttur í starfi Félags opinberra starfsmanna á Vestfjörðum. Mörg mál sneru að túlkun kjarasamninga og ágreiningi um réttindi félagsmanna.

Með aðild að Kjöl fengu félagsmenn aðgang að lögfræðingi félagsins og annarri sérhæfðri fagþekkingu. Það var talið eitt mikilvægasta framfaraskrefið sem fylgdi sameiningunni.

Sameiningin byggðist þannig ekki aðeins á því að verða hluti af stærra félagi heldur að sameina styrk stærri heildar og áframhaldandi nærveru á Vestfjörðum – með skrifstofu á Ísafirði, fulltrúa í stjórn og öflugri faglegri þjónustu.

Sigurður Arnórsson lýsti sameiningarferlinu sjálfu sem „mjög jákvæðri upplifun“ og sagði góða tilfinningu að sjá sameininguna verða að veruleika. Viðtalið birtist í Kjölfestu í nóvember 2021. 

Starfsmannafélag Siglufjarðarkaupstaðar (SMS) Félagið var stofnað þann 11. janúar 1941 og var félagið meðal stofnfélaga Kjalar stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu. Félagsmenn á starfssvæði deildarinnar starfa hjá sveitarfélaginu Fjallabyggð og Heilbrigðisstofnun Norðurlands á Siglufirði.

Siglufjarðardeild breyttist í Fjallabygðadeild með sameiningu árið 2021 þegar Starfsmannafélag Fjallabyggðar sameinaðis varð þetta að einni svæðisdeild innan félagsins með einn fulltrúa í stjórn.

Sjá hér ágrip af sögu þess og Starfsmannafélagi Ólafsfjarðar

Starfsmannafélag Siglufjarðarkaupstaðar – ágrip af sögu félagsins

Saga Starfsmannafélags Siglufjarðarkaupstaðar (SMS) hefst 7. janúar 1941 þegar Bjarni Jóhannsson yfirlögregluþjónn boðaði til fundar í bæjarþingssalnum á Siglufirði. Eins og fyrsta fundargerð félagsins ber með sér var kveikjan sú að starfsfólk bæjarins þyrfti á sameiginlegum vettvangi að halda – bæði til að sækja fram í hagsmunamálum og til að efla kynni og samvinnu sín á milli.

Á fundinum lögðu 23 bæjarstarfsmenn grunninn að félaginu. Fjórum dögum síðar, 11. janúar, var framhaldsstofnfundur haldinn þar sem lög félagsins voru staðfest og fyrsta stjórnin kjörin.

Stjórnina fyrstu skipuðu þeir Bjarni Jóhannsson, Sigurður Gunnlaugsson, Ragnar Guðjónsson, Páll Jónsson og Guðmundur Hafliðason. Sama ár gerðist félagið aðili að Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja,BSRB sem þá var nýlega stofnað.

Markmið félagsins frá byrjun var skýrt: að vera málsvari fastráðinna starfsmanna Siglufjarðarbæjar, berjast fyrir betri launum og ráðningarkjörum, en um leið rækta samheldni og samstarf innan hópsins.

Áhersla á kjaramál

Kjarasamningar voru kjarninn í starfi félagsins og fyrsti samningurinn náðist árið 1942. Ári síðar samþykktu félagið og bæjarstjórnin reglur um Eftirlaunasjóð Siglufjarðar, sjóð sem síðar rann inn í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins.

Fyrstu kröfugerðir félagsins lýsa vel því ástandi sem opinberir starfsmenn bjuggu við á þeim tíma – meðal annars var krafist dýrtíðaruppbótar á laun og hækkunar á persónufrádrætti til skatts. Þessar kröfur, ásamt öðrum óskum um kaup og kjör, voru sendar til bæjarstjórnar.

Launakjör árið 1941

Þegar í desember 1941 gaf félagið út sitt fyrsta félagsblað, og strax vakti athygli hversu virkt félagið hafði verið á fyrstu mánuðum sínum. Á forsíðu blaðsins mátti sjá fyrstu launatöflu félagsins.

Laun skiptust í sex flokka. Hæst laun hafði bæjargjaldkerinn, 475 krónur á mánuði, en lægst voru laun afgreiðslustúlkna í mjólkurbúðum, 150 krónur á mánuði. Sótarar og sorphirðumenn voru hins vegar á ákvæðislaunum – sótarar höfðu að lágmarki 150 krónur á mánuði, en þó aldrei minna en krónu og fimmtíu aura fyrir hvern skorstein sem hreinsaður var.

Þessar tölur varpa skýru ljósi á kjör og störf bæjarstarfsmanna á Siglufirði á upphafsárum félagsins.

Meira en bara kjaramál

Félagið lét sér ekki nægja að semja um kaup og kjör – félagsandi og tengsl milli starfsmanna skiptu líka máli frá fyrstu tíð, og um árabil stóð félagið fyrir árshátíðum fyrir félagsmenn sína.

Einnig kom félagið sér upp orlofsaðstöðu í samvinnu við systurfélag – það átti, ásamt Félagi opinberra starfsmanna í Húnavatnssýslum, orlofshús í Munaðarnesi sem félagsmenn leigðu og nýttu vel.

Meira en sextíu ár að baki

Þegar fram liðu stundir taldi félagið 47 meðlimi, þar á meðal ellilífeyrisþega. Í öll þessi ár hafði SMS gegnt lykilhlutverki í að standa vörð um kjör og réttindi starfsmanna Siglufjarðarbæjar, auk þess að vera vettvangur samstöðu og samvinnu.

Hugmyndin sem félagið var byggt á árið 1941 að sameina starfsfólk, bæta kjör þess og gefa því sterkari rödd í krafti samstöðu er sú sama sem stéttarfélög hafa alla tíð starfað eftir. Þegar félagið átti sextíu ára afmæli orti Friðrik Stefánsson, fyrrverandi formaður þess, félaginu til heiðurs og óskaði því gæfu og bjartrar framtíðar.

Til hamingju félagar SMS
ykkur til farsældar miði
og félagið sextuga færi ykkur sess
á félags- og menningarsviði.
Oft í huga eiga sess
átök þess og saga,
því vil ég heilla SMS
og óska bjartra daga.

Að lokum rann saga Starfsmannafélags Siglufjarðarkaupstaðar saman við sögu annarra félaga sem sameinuðust í stærra og öflugra stéttarfélag.

Starfsmannafélag Ólafsfjarðar

Að frumkvæði og með hvatningu bæjarstjórnar í Ólafsfirði voru starfsmenn bæjarfélagsins boðaðir til fundar þann 19. maí 1983 til þess að ræða um stofnun starfsmannafélags. Á þennan fund mættu 27 af 39 starfsmönnum bæjarins og teljast þeir stofnfélagar því að fundurinn samþykkti stofnun Starfsmannafélags Ólafsfjarðar, STÓL. Í fyrstu stjórn starfsmannafélagsins voru kosin Guðbjörn Arngrímsson formaður, Ásta Sigurðardóttir ritari, Páll Pálsson gjaldkeri og meðstjórnendur Björk Arngrímsdóttir, Þórhildur Þorsteinsdóttir og Þorfinna Stefánsdóttir. Tilgangurinn með stofnun félagsins var að gera kjarasamning við bæinn og leiðrétta þann launamun sem var á kjörum starfsmanna Ólafsfjarðarbæjar og annarra sambærilegra sveitarfélaga.
Á þessum fundi var stigið stórt skref í launamálum starfsmanna bæjarins því að launakjör starfsmanna hjá Ólafsfjarðarbæ hafa klárlega batnað mikið á þeim 20 sem liðin eru.

Fyrsti kjarasamningurinn skilaði árangri

Fyrsti kjarasamningurinn við Ólafsfjarðarbæ var undirritaður 10. maí 1984 og var gildistími hans frá 1. mars 1984 til 31. mars 1985. Í þeim samningum náðist að semja um nýja grunnröðun handa félagsmönnum í STÓL því að í ljós hafði komið að mikill munur var á grunnröðun hjá Ólafsfjarðarbæ og annarra bæjarfélaga. Í þessari fyrstu lotu fékk 41 starfsmaður af 44 hækkun og hlýtur það að teljast viðunandi árangur í fyrstu tilraun. Í þeim samningi var líka viðurkenning á Starfsmannafélagi Ólafsfjarðar sem samningsaðila við Ólafsfjarðarbæ og í dag er STÓL eina stéttarfélagið sem bærinn semur við fyrir utan sérgreinafélög eins og Félag íslenskra leikskólakennara.

Á fyrstu árum félagsins voru samningar gerðir heima í héraði og voru samningamenn félagsins í góðum tengslum við viðsemjendur sína. Þá var samið á öllum tímum ársins og engu skipti hvort það væri gert á sumri eða jólaföstu.
Þegar félagið var í mótun var að mörgu að hyggja fyrir lítt vana samningamenn og allar stundir notaðar, enda var gerður nokkuð góður kjarasamningur þegar skrifað var undir 8. janúar 1986. Meðal annars náðust inn í samninginn starfsaldurshækkanir og orlofsheimilagjald var hækkað í 0,8%.

Bæjarstjórn Ólafsfjarðar var framan af eini viðsemjandi STÓL en frá árinu 1987 hafa viðsemjendur verið Launanefnd sveitarfélaga fyrir hönd Ólafsfjarðarbæjar og Hornbrekka, heimili aldraðra.

Núna fara samningar að mestu leyti fram utan Ólafsfjarðar og hafa gert það síðan Ólafsfjarðarbær, og seinna Hornbrekka, ákváðu að láta Launanefnd sveitarfélaga fara með samningamálin fyrir sig. Þetta er þróun sem STÓL ræður ekki við en félagið er hins vegar í samstarfi við nokkur önnur starfsmannafélög sem eins er ástatt fyrir.

Orlof og starfsmenntun

STÓL þurfti að hafa mikið fyrir því að stofna orlofssjóð á sínum tíma en hækkun á orlofsprósentunni gerði félaginu kleift að kaupa afnot af orlofshúsi í Munaðarnesi árið 1989 með Dalvíkingum. Árið 1997 keyptu nágrannafélögin á Dalvík og í Ólafsfirði saman orlofshús austur í Úlfsstaðaskógi. Orlofshúsin hafa alltaf verið mikið notuð af félagsmönnum og er það vel. Félagið á einnig tjaldvagn til afnota fyrir félagsmenn.
Nokkuð reglulega kemur upp umræða um hvort félagið ætti að kaupa orlofsíbúð í Reykjavík. Það hefur ekki enn þá orðið að veruleika, enda kostar það mikla peninga og framlagið í orlofssjóð er ekki nægilega hátt til að tryggja rekstur hennar. Eitt af því sem náðst hefur í kjarasamning er starfsmenntunarsjóður sem ætlaður er til að auðvelda félagsmönnum að sækja nám og námskeið. Alls hafa 185 félagsmenn fengið styrk á þessum 20 árum, alls tæpar þrjár milljónir.
Verkfallssjóður var stofnaður 1993 á 10 ára afmæli félagsins sem öryggisnet fyrir kjarabaráttu félagsins.

Í stjórn STÓL árið 2004 eru þau Guðbjörn Arngrímsson formaður, Róslaug Gunnlaugsdóttir ritari, Hafdís Jónsdóttir gjaldkeri, Haukur Sigurðsson er varaformaður og Rósa Óskarsdóttir og Fjóla Björgvinsdóttir meðstjórnendur.

Mikill auður í félagsmönnum

Þótt mikið hafi áunnist á þessum 20 árum eru baráttumálin enn þau sömu, það er að greidd séu mannsæmandi laun fyrir þá vinnu sem félagsmenn láta af hendi. Talsvert hefur áunnist í endurmenntun starfsmanna en vilji er til að gera betur í þeim efnum.

Bæjarstarfsmenn sitja ekki við sama borð og aðrir launþegar þegar kemur að viðbótarlífeyrissparnaði og er þar verk að vinna.

Auður hvers félags liggur í félagmönnum. Starfsmannafélag Ólafsfjarðar er í þeim skilningi ríkt félag því að félagsmenn hafa alltaf verið duglegir að sækja fundi og láta skoðanir sínar í ljós. Samstaða meðal starfsmanna bæjarins er nauðsynleg til að hér þróist réttlátt launasamfélag sem gerir starfsmenn ánægða í starfi og bærinn fær á móti betri starfskrafta. Að þessu vill félagið vinna áfram eins og hingað til.

Á aðalfundi félagsins 30. maí 2007 var nafni félagsins breytt í Starfsmannafélag Fjallabyggðar.

Samantekt úr viðtali við Guðbjörn Arngrímsson fráfarandi formann ST. FJALL sem birtist í Kjölfestu í nóvember 2021

Starfsmannafélag Fjallabyggðar á rætur að rekja til ársins 1983, þegar það var stofnað undir nafninu Starfsmannafélag Ólafsfjarðar. Félagsmenn samþykktu samhljóða á aðalfundi í lok október að sameinast Kjöl. Við sameininguna taldi félagið 108 félaga, þar af um 80 greiðandi fasta starfsmenn.

Um langt árabil hvíldi rekstur félagsins að mestu á herðum eins manns, án eiginlegrar skrifstofu — lengi vel var félagið til húsa í tengslum við grunnskólann, síðar heima hjá formanni. Þótt slíkt fyrirkomulag hafi dugað framan af, varð umhverfi kjarasamninga og réttindagæslu sífellt flóknara og viðameira, og kallaði á stærri og öflugri stéttarfélög til að standa undir þeim kröfum.

Sameiningin við Kjöl var því fremur spurning um tímasetningu en hvort af henni yrði, enda höfðu félögin átt langt samstarf í kjarasamningagerð. Áherslan var á að styrkja landsbyggðina með sameiningu fámennra félaga í eitt öflugt bakland — og um leið fá félagsmenn aðgang að fjölbreyttari orlofskostum, bæði íbúðum og húsum, auk vaxandi vinsælda „orlofs að eigin vali“ til ferðalaga. Viðtal við Guðbjörn Arngrímsson í Kjölfestu nóvember 2021

Starfsmannafélag Skagafjarðar (SFS) var stofnað árið 1971 en á aðalfundi þann 17. febrúar 2014 samþykktu félagsmenn að sameinast Kili stéttarfélagi starfsmanna í almannaþjónustu. Starfssvæði deildarinnar er Skagafjörður og starfa félagsmenn hjá Sveitarfélaginu Skagafirði, Heilbrigðisstofnun Norðurlands á Sauðárkróki og í Framhaldsskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki. 

Sameining Starfsmannafélags Skagafjarðar (SFS) og Kjalar var samþykkt einróma á aðalfundi SFS í febrúar 2014. Þar með lauk löngu ferli umræðna um framtíð félagsins og mögulega sameiningu við stærra stéttarfélag. Árni Egilsson var formaður við sameiningu

Í Starfsmannafélagi Skagafjarðar voru þá 160 félagsmenn og stjórn félagsins taldi að svo lítil eining hefði ekki lengur nægilegan styrk til að takast á við þær kröfur og áskoranir sem stéttarfélög stóðu frammi fyrir.

Áralöng umræða um sameiningu

Sameiningarhugmyndin var ekki ný af nálinni. Umræður höfðu staðið yfir með hléum í um tíu ár, allt frá því að kosið var um sameiningu við Kjöl við stofnun félagsins.

Í aðdraganda ákvörðunarinnar árið 2014 lagði stjórn SFS mikla vinnu í að kynna sameininguna. Vinnustaðir voru heimsóttir og félagsmönnum gerð grein fyrir fjárhagsstöðu félagsins, framtíð þess og þeim kostum sem sameining gæti haft í för með sér.

Niðurstaðan varð skýr: allir sem greiddu atkvæði á aðalfundinum samþykktu sameininguna.

Stærra félag og sterkari rödd

Eitt helsta markmið sameiningarinnar var að tryggja félagsmönnum sterkari stöðu í kjaramálum. Árni Egilsson, síðasti formaður SFS, benti á að 160 manna félag hefði takmarkaða burði til að mæta áföllum og að mikilvægt væri að geta mætt viðsemjendum sem hluti af stærri heild.

Með sameiningunni fengu Skagfirðingar aðgang að formanni í fullu starfi, öflugri skrifstofu og aukinni þjónustu Kjalar, meðal annars í gegnum heimasíðu félagsins.

Sameiningin átti jafnframt að gera kleift að nýta félagsgjöld betur, auka möguleika félagsins til að takast á við stærri verkefni og fjölga orlofskostum félagsmanna.

Viðhorfið til sameiningar breyttist

Athyglisvert er að Gunnar Björn Rögnvaldsson, stjórnarmaður SFS, hafði verið andvígur sameiningu tíu árum fyrr. Með tímanum sagðist hann hins vegar hafa séð sífellt fleiri kosti við stærra félag.

Hann taldi sameininguna besta kostinn til að tryggja réttindi félagsmanna til framtíðar. Stærri samtök hefðu meiri burði, félagsgjöld nýttust betur og félagsmenn fengju meðal annars aðgang að fleiri orlofshúsum.

Þjónustan átti ekki að minnka

Félagsmenn höfðu eðlilega spurningar um hvað yrði um þjónustuna eftir sameiningu og hvort eitthvað myndi tapast.

Petra Jörgensdóttir, stjórnarmaður SFS, sagði að spurningar félagsmanna hefðu einkum snúið að skrifstofumálum og því hvort þeir væru að missa eitthvað frá sér. Niðurstaða stjórnarinnar var hins vegar sú að aðgangur félagsmanna að þjónustu yrði ekki síðri en áður.

Stjórnin var því mjög ánægð með sameiningarferlið og þann mikla stuðning sem félagsmenn sýndu málinu.

Nýtt skeið í sögu félagsmanna í Skagafirði

Sameiningin við Kjöl markaði lok Starfsmannafélags Skagafjarðar sem sjálfstæðs félags en um leið upphaf nýs kafla fyrir félagsmenn þess.

Meginrökin voru skýr: stærra félag gæti veitt öflugri þjónustu, staðið sterkar að kjaramálum, nýtt félagsgjöld betur og tryggt réttindi félagsmanna til framtíðar.

Einróma samþykki á síðasta aðalfundi félagsins sýndi jafnframt að eftir áralangar umræður voru Skagfirðingar tilbúnir að stíga þetta skref einum rómi

Starfsmannafélag Fjarðabyggðar, sem í fyrstu hét Starfsmannafélag Neskaupstaðar, er elsta starfandi starfsmannafélag á Austurlandi. Félagið var stofnað þegar nokkrir bæjarstarfsmenn komu saman á bæjarskrifstofunni í Neskaupstað 1.nóvember 1963. Höfðu þeir þá rætt um að ástæða væri til að stofna félag sem hefði með höndum mál þeirra á ýmsum sviðum. Kjaramálin voru að sjálfssögðu mjög ofarlega á blaði hjá félaginu í upphafi og svo hefur verið síðan. Á fyrsta ári félagsins voru félagsmenn 22. Félagið sótti um aðild að BSRB og var inntaka félagsins samþykkt þann 20. nóvember 1968. Það var síðan árið 1976 sem félagið eignaðist sumarbústað í landi Skuggahlíðar í Norðfjarðarsveit, árið 1992 var keypt íbúð í Reykjavík og árið 2003 eignaðist félagið orlofshús í Kjarnaskógi innan Akureyrar.
Nú hafa tvær fyrrnefndu eignirnar verið seldar og á félagið íbúð í Lækjarsmára í Kópavogi og bústaðinn í Kjarnaskógi.
Árið 1998 var nafni félagsins breytt úr Starfsmannafélag Neskaupstaðar í Starfsmannafélag Fjarðabyggðar.

Aðalfundur STAF var haldinn þann 23. september 2021 og þá samþykktu félagsmenn að sameinast Kili stéttarfélagi starfsmanna í almannaþjónustu. Starfssvæði deildarinnar er sveitarfélagið Fjarðarbyggð, Heilbrigðisstofnun Austurlands og Verkmenntaskóli Austurlands.

Starfsmannafélag Fjarðabyggðar sameinaðist Kjöl eftir að tillagan var samþykkt á aðalfundi í lok september. Borgandi félagar við sameininguna voru 45 talsins.

Ástæðan var fyrst og fremst sú að lítið félag af þessari stærð réði einfaldlega ekki við þær kröfur sem gera verður til stéttarfélags í dag — hvort sem litið er til kjarasamninga, stofnanasamninga eða annarrar faglegrar þekkingar sem þarf að vera til staðar. Þótt félagið hafi vel getað haldið utan um sínar tvær orlofseignir, stóð það höllum fæti þegar kom að því að verja réttindi félagsmanna í flóknari málum, enda enginn fastráðinn starfsmaður eða skrifstofa til að sinna slíku til lengdar. Stjórnarstörf höfðu hvílt á fólki samhliða fullri vinnu, sem er ósjálfbært verklag þegar til lengri tíma er litið.

Með sameiningunni fékk félagið aðgang að því baklandi sem þarf til að standa vörð um kjaramál, réttindi og þjónustuþróun — og um leið tækifæri til að styrkja stöðu landsbyggðarinnar með því að ganga til liðs við stórt og öflugt landsbyggðarfélag. Björgúlfur Halldórsson var formaður félagsins og var tekið við hann viðtal í Kjölfestu í nóvember 2021 sem er úrdráttur úr. 

Starfsmannafélag Akureyrarbæjar (STAK) var stofnað þann 2. mars 1941. Nafni félagsins og lögum þess var breytt á aðalfundi þann 15. maí 2004 og tók það yfir skyldur stofnfélaga að sameinuði félagi sem Kjölur stéttarfélag starfsmanna í almannaþjónustu. Félagsmenn á starfssvæði deildarinnar starfa hjá Akureyrarbær, Sjúkrahúsinu á Akureyri, Heilbrigðisstofnun Norðurlands á Akureyri, Norðurorku hf., Grýtubakkahreppi, Eyjafjarðarsveit og í Verkmenntaskólanum á Akureyri.

Starfsmannafélag Akureyrarbæjar var stofnað í bæjarþingssalnum í Samkomuhúsinu við Hafnarstræti 57, þann 2. mars 1941. Tuttugu og tveir starfsmenn bæjarins voru stofnfélagar, og strax á fyrsta félagsfundi bættust fjórtán við til viðbótar. Megintilgangur félagsins frá upphafi var að efla samvinnu meðal starfsmanna Akureyrarbæjar og stofnana hans.

Fyrstu áratugina voru eingöngu starfsmenn Akureyrarbæjar í félaginu. Breyting varð á því með nýrri verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga um áramótin 1989–1990 þegar hluti félagsmanna varð ríkisstarfsmenn.

Upphaflega var gert ráð fyrir að þeir færðust yfir í Starfsmannafélag ríkisstofnana, en STAK fékk því framgengt að starfsmenn gætu valið hvoru félaginu þeir tilheyrðu. Þar með varð félagið stéttarfélag starfsmanna hjá fleiri en einum viðsemjanda.

Árið 2002 var Norðurorka, sem áður hafði verið stofnun Akureyrarbæjar, gerð að hlutafélagi og þar störfuðu áfram félagsmenn STAK. Í kjölfarið var heiti og merki félagsins aðlagað breyttum aðstæðum og STAK – Starfsmannafélag Akureyrarbæjar varð STAK-stéttarfélag.

Orlofshús og félagsstarf

Orlofsmál voru snemma á dagskrá félagsins. Þegar á fyrstu árum þess var rætt um að fá land þar sem félagsmenn gætu stundað útivist og komið sér upp aðstöðu.

Árið 1960 keypti félagið sumarbústað í Grænuhlíð í Öngulsstaðahreppi. Hann var síðar seldur en þegar BSRB hóf uppbyggingu orlofssvæðisins í Munaðarnesi eignaðist STAK þar bústað árið 1971 og annan þremur árum síðar.

Orlofskostir félagsmanna jukust jafnt og þétt. Félagið eignaðist bústað í Laxárlundi árið 1979, síðar bústað að Eiðum og árið 1996 hús í Reykjaskógi í Biskupstungum. Þá keypti félagið íbúð í Reykjavík árið 1989 og aðra árið 1999, báðar í Sólheimum.

Auk eigin orlofseigna bauð félagið félagsmönnum upp á fleiri möguleika með leigu og samstarfi við önnur stéttarfélög, bæði hér á landi og erlendis.

Félagslífið var einnig fjölbreytt. Fyrstu áratugina voru farnar skemmtiferðir um nágrenni Akureyrar, leikhúsferðir suður yfir heiðar og jafnvel dagsferð til Grænlands.

Óvenjulegur þáttur í félagsstarfinu var garðrækt félagsmanna á Blómsturvöllum í Glæsibæjarhreppi. Þar fengu félagsmenn landspildur til ræktunar á kartöflum og öðru grænmeti. Starfsemin hófst um 1970 og stóð til ársins 1978.

Skrifstofa og aukin þjónusta

Lengst af hafði félagið ekki fastan samastað og stjórnarfundir voru haldnir á ýmsum stöðum á Akureyri.

Árið 1979 tók félagið húsnæði á leigu að Strandgötu 7. Árið 1984 flutti STAK síðan í eigið húsnæði að Ráðhústorgi 3, þar sem komið var upp skrifstofu og fundaraðstöðu.

Fyrsti starfsmaðurinn sem félagið réð til starfa var Halldóra Sævarsdóttir, sem hóf störf í 50% starfi. Skrifstofan var í fyrstu opin þrjá daga vikunnar en starfsemin óx og þjónusta við félagsmenn jókst. Síðar varð formaður félagsins í fullu starfi við formennsku og framkvæmdastjórn auk annars starfsmanns á skrifstofu.

Þessi þróun markaði mikil tímamót í sögu STAK og gerði félaginu kleift að veita félagsmönnum mun meiri og markvissari þjónustu.

Fræðsla, útgáfa og trúnaðarmenn

Fræðslustarf varð snemma mikilvægur þáttur í starfsemi STAK. Fræðslusjóður STAK tók til starfa árið 1977 og hefur meðal annars veitt styrki vegna náms, námskeiða, ráðstefna og annarrar starfs- og símenntunar félagsmanna.

Frá árinu 1980 hefur félagið staðið reglulega fyrir trúnaðarmannafræðslu með námskeiðum og fyrirlestrum. Markmiðið hefur verið að auka þekkingu og færni trúnaðarmanna og gera þá betur í stakk búna til að takast á við þau fjölbreyttu mál sem koma á þeirra borð.

Útgáfu- og upplýsingastarf var einnig öflugt. Félagið gaf út fréttabréf, vinnutímabók og afsláttarskírteini auk þess að halda úti heimasíðu með upplýsingum um meðal annars kjarasamninga, launatöflur, orlofshús og starfsemi félagsins.

Sjóðir til stuðnings félagsmönnum

STAK byggði í gegnum tíðina upp fjölbreytta sjóði til að styðja félagsmenn sína.

Vinnudeilusjóður var stofnaður árið 1978 til stuðnings við félagsmenn í kjaradeilum og við gerð kjarasamninga. Áfallasjóður STAK tók til starfa árið 1995 og var ætlað að styðja félagsmenn sem lentu í ófyrirséðum erfiðleikum.

Félagið tók einnig þátt í rekstri sameiginlegs styrktarsjóðs fjölmargra aðildarfélaga BSRB og átti aðild að vísindasjóðum fyrir tónlistarkennara og háskólamenntaða félagsmenn.

Félag sem þróaðist með samfélaginu

Saga STAK spannar miklar breytingar á íslenskum vinnumarkaði. Félagið hóf starfsemi sína árið 1941 sem lítið félag 22 starfsmanna Akureyrarbæjar, þar sem eitt fyrsta verkefnið var að tryggja bæjarstarfsmönnum nýja launasamþykkt.

Á næstu áratugum breyttist félagið og stækkaði samhliða samfélaginu. Félagshópurinn varð fjölbreyttari, viðsemjendum fjölgaði og þjónustan við félagsmenn varð umfangsmeiri.

Jafnframt byggði félagið upp skrifstofu, öflugt fræðslu- og trúnaðarmannastarf, sjóði og fjölbreytta orlofskosti.

STAK þróaðist þannig úr hefðbundnu starfsmannafélagi Akureyrarbæjar í öflugt stéttarfélag sem þjónaði félagsmönnum hjá sveitarfélagi, ríki og öðrum atvinnurekendum um allt norður, vestur, austur og vestfirði. Arna Jakobína Björnsdóttir var formaður STAK frá 1992 til 2004 við sameiningu við Kjöl og þá formaður til 2026.

Kjölur er stéttarfélag í almannaþjónustu varð til við sameiningu Félags opinberra starfsmanna í Húnavatnssýslum, Starfsmannafélags Akureyrarbæjar, Starfsmannafélags Borgarbyggðar, Starfsmannafélags Dalvíkurbyggðar og Starfsmannafélags Siglufjarðarkaupstaðar, á fundi í Munaðarnesi 15. maí 2004.

Þann 17. febrúar 2014 var samþykkt á aðalfundi Starfsmannafélags Skagafjarðar að sameinast Kili stéttarfélagi og tók sameiningin strax gildi. 

Á haustmánuðum 2021 sameinuðust fjögur félög við Kjöl nánar tiltekið þann 23.september 2021 Starfsmannafélag Fjarðarbyggða, þann 21. október Starfsmannafélaga Dala og Snæfellsnessýslu, þann 23.október Félag opinberra starfsmanna á Vestfjörðum og þann 27. október Starfsmannafélag Fjallabyggðar og tók sameiningin gildi 1. janúar 2022. 

Félagið breytti nafni sínu á aðalfundi 2024 þannig að í stað Kjölur stéttarfélag starfsmanna í almannaþjónustu var því breytt í Kjölur stéttarfélag í almannaþjónustu.

KJÖLUR stéttarfélag í almannaþjónustu er aðildarfélag BSRB. 

Tilvísun táknmyndarinnar eða kennimarksins er kjölfestan og krafturinn í félaginu (hreyfingin) sem gefur einnig hugmynd um fyrirmyndarskipan eða hugsjónina mynduð af vænghlutanum sem sjá má út úr táknmyndinni. Litirnir sýna pólitíska breidd og víðsýni félagsins með skírskotun í íslensku fánalitina. Ef grannt er skoðað má einnig sjá hluta af bókstafnum "K" sem tengir merkið við heitið sjálft." Höfundur Kristján Kristjánsson auglýsingastofunni Kraftaverk.

Við notkun á nafni félagsins skal það ritað með hástöfum og reynt skal að nota orðið í nefnifalli eða eignarfalli. Við stofnun KJALAR stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu var kallað eftir hugmyndum að nafni sem tæki endinguna ... starfsmanna í almannaþjónustu.

Forsagan

Nafnið var einn af dagskrárliðum tveggja daga fundar sem haldinn var í Borgarnesi í febrúar 2004. Fyrir fundinn höfðu fundarmenn fengið það heimaverkefni að koma með tillögur að nafni og í upphafi fundarins voru tillögurnar kynntar. Þær voru: Framtak, Kjarni, Kjölur, Stólpi, Strengur og Styrkur. 
Milli þess sem menn ræddu um ýmsar hliðar sameiningarinnar æfðu menn beygingar og birtingarmyndir þessara nafna og kom þar ýmislegt skemmtilegt fram. Framtakssemi sumra þótti með eindæmum, aðrir slógu á léttari Strengi og sóttu Styrk í Kjarna málsins en að kvöldi dags var flækjustigið orðið ískyggilega hátt. Ekki var um annað að ræða en kjósa um nafn og full bjartsýni ákváðu fundarmenn að allir skyldu skrifa tvö nöfn á atkvæðaseðilinn. 

Atkvæði féllu þannig að Kjölur fékk 12 atkvæði, Framtak 10 og Stólpi 10 og hin nöfnin færri. Með það fóru menn að sofa en daginn aftur var kosið milli þessara þriggja nafna. Þá fékk Kjölur 13 atkvæði, Framtak 8 og Stólpi 7. Síðar var það ákveðið að til viðbótar héti félagið ,,stéttarfélag starfsmanna í almannaþjónustu" og að KJÖLUR væri alltaf skrifað með hástöfum.

 En hvernig datt fólki Kjölur í hug? Jú, það var á fundi á Akureyri. Fólkið sem átti að fara til fundarins í Borgarnesi tók hlutverk sitt alvarlega og vildi koma með tillögu að nafni. Andleysið var samt mikið og skáldgyðjan víðsfjarri og svo bættist það við að nafnið mátti helst ekki hafa skírskotun til ákveðinnar sveitar eða deildar innan félagsins. Hvað er þá til ráða? Íslandskortið var lagt á borðið og það fyrsta sem Una Sigurliðadóttir sá er hún leit á kortið var Kjölur og gerði það að tillögu sinni.